E la libertad da religiun?
Cumpariu en las PUNTS – avrel 2009
La Svizra ei dependenta da persunas digl exteriur che vegnan tier nus a luvrar. Tgi che envida persunas da vegnir a chrampfergnar per nus, sto era acceptar che quels restan fideivels a lur cultura e lur religiun. Co la constituziun federala lubescha quei a tut las persunas che vivan e semovan en Svizra.
Tuttina datti ina partida che sa buca schar da sittar cun canuns sin ils muslims, che mo 4.6 pertschien habitonts dalla Svizra ein (BFS, 2000). Quella iniziativa ei sco il péz d’ina lontscha el cumbat encunter representants d’ina religiun ch’ein en Svizra. Ei setschenta la dumonda sch’ins sto veramein far quei: ei vegn tschercau la pusseivladad da trer ina gruppaziun religiusa alla publicitad, giavallar sur da quella, per la finala haver in gudogn politic. La provocaziun, la disfamaziun interessescha buca quella partida, ils sentiments dils muslims en Svizra disturba buca ils protagonists da quella iniziativa buca necessaria e contraproductiva.
La Svizra metta sin la carta da l’integraziun da jesters e jestras che vegnan en Svizra a luvrar e habitar. Per ina integraziun drova ei denton dus mauns, in che tonscha ed in che tschappa. Ils protagonists da l’iniziativa muossan ch’els ein gnanc promts da tonscher il maun, ei refuseschan da tschintschar culs emigrants, ed il pli bugen havessen els sche quels habitassen zanua sut tiara, per che gie negin vesa els sch’els ein buca vid luvrar. Aschia dein nus buca il sentiment a quels ch’els seigien beinvegni en Svizra, anzi, els sentan tgei pauc engraziament ch’ei survegnan per la lavur prestada. Capeivel sch’in ni l’auter ha il nas plein dils Svizzers. Fuss el part d’ina cuminonza ch’acceptass el aschia sco el e sia famiglia ein, havessen nus ina certa convivonza, ch’ei segir pli fritgeivla ch’ina atmosfera tussegada cun arguments populistics e cun disfamaziuns.
In minaret ei expressiun dalla cunscienzia, ha il uestg Paul Hinder getg en in’intervesta cul Tagesanzeiger dils treis da december. El sez ei uestg ell’Arabia. Co el manegia ein minarets buca expressiun da pussonza, ni simbol da fundamentalissem. Era el taxescha l’iniziativa sco buca necessaria e contraproductiva, ed en special incompatibel cun la libertad da religiuns.
La Svizra figess meglier da tschentar sin la carta dil plurilissem. La Svizra consista da quater regiuns linguisticas, da 26 cantuns, da varga 2700 vischnauncas, da varga 7’593’500 persunas, varga 25 partidas politicas. Probabel mintga religiun mundiala ch’ei representada cun silmeins in fideivel en Svizra. Enstagl da far in’uiara religiusa fussi meglier da seser vid ina meisa e sesentir sc’ina cuminonza.
Quei croda denton forsa buca el tgau als sacerdots dil ländler e dil puura-zmorga, da Maurer fin Schlüer.